سومین زمستان زیر سلطۀ گروه طالبان در حالی فرا میرسد که فقر به گونۀ سرسامآوری افزایش یافتهاست. فصل زمستان همواره برای مردم افغانستان که بیشتر زراعتپیشه هستند سخت و دشوار بوده، اما تسلط گروه طالبان و از بین رفتن تمام زیربناهای اقتصادی مردم را با چالشهای جدیتری روبهرو کردهاست، بهطوری که در دو سال گذشته و بهخصوص فصل زمستانهای گذشته در بیست سال اخیر برای مردم افغانستان بیپیشینه بودهاست.
کاهش کمکهای جامعۀ جهانی بهخاطر رفتارهای غیر انسانی و زنستیزانۀ گروه تروریستی طالبان، زنگ خطر نهادهای امدادرسان را برای زمستان سخت پیش روی مردم افغانستان بهصدا درآوردهاست، برنامۀ جهانی غذای سازمان ملل متحد اعلام کردهاست که در این زمستان برای رساندن غذا به آسیبپذیرترین افراد در این کشور به بودجهای ۴۰۰ میلیون دالری نیاز دارد. «به شروع فصل زمستان در افغانستان چند هفته بیشتر باقی نماندهاست؛ فصلی که اکثر مردم پشت کوهها، برف و یخ گیر خواهند کرد.»
نهادهای کمکرسان، هشدار دادهاند که افغانستان به دلیل شرایط اقتصادی نامساعد فعلی از جمله فقر و بیکاری گسترده، نبود امنیت غذایی و بحرانهای اخیر از جمله زلزلههای پیدرپی و مرگبار در غرب این کشور و اخراج گروهی مهاجران افغانستانی از پاکستان و ایران، زمستان سختی در پیش رو خواهند داشت. این نهادها گفتهاند که در افغانستان یک بحران انسانی با «ابعاد باور نکردنی و پیچیده» از زمان تسلط گروه طالبان به بعد، در حال شکل گرفتن است.
بر اساس آمارهای سازمان ملل، بیش از هفت میلیون نفر در افغانستان برای گذراندن فصل زمستان به کمکهای فوری نیاز دارند. در حال حاضر بیشتر از 15 میلیون نفر در افغانستان به غذای کافی دسترسی ندارند، بیکاری، کمبود پول نقد و افزایش قیمتها در دو سال گذشته به شکلگیری طبقۀ جدیدی از جمعیت افغانستان منجر شدهاست که هیچگونه پشتوانۀ غذایی ندارند.
محموده، زنی بیسرپرست و 48 ساله است که در یک اتاق با سه دخترش زندگی میکند، برای او زمستان پیشرو پر چالش خواهد بود، او مجبور است برای گرم کردن یک اتاق به هر نحو ممکن، سوخت پیدا کند و گرنه! سرمای زمستان، آنان را از پای درخواهد آورد.
برای محموده، تنها پیدا کردن سوخت چالش نیست. به گفتۀ او، دو گزینه دارد، یا شکم خانوادهاش را سیر کند یا هم برای گرم کردن اتاقش سوخت پیدا کند. «کارگر نداریم و طالبان به ما اجازۀ کار را نمیدهند، مثلاً خودم میتوانم در کدام مؤسسه آشپزی و صفاکاری کنم. وقتی زمستان میرسد، مشکلات ما چند برابر میشود و هیچکسی هم نیست که به ما کمک کند.»
منع کار زنان از سوی گروه طالبان، بخش عمدۀ مشکلات خانوادههای بدون سرپرست را رقم زده و مردم را بیشتر در فقر فرو بردهاست، بهخاطر اینکه زنان در بیست سال گذشته توانسته بودند با کار در بخشهای مختلف به استقلال مالی برسند.
دختر بزرگ محموده تا قبل از اینکه گروه طالبان دستور منع کار زنان را صادر کند، کارمند یک نهاد خصوصی بود که میتوانست بخش بزرگی از هزینههای خانوادهاش را بپردازد، به گفتۀ خودش، او در کنار اینکه خرج زندگی خانوادهاش را تأمین میکرد، هزینۀ آموزش زبان دو دختر بیسرپرست را نیز پرداخت میکرد.
محموده در ادامۀ حرفهایش از دستبرد گروه طالبان و توزیع غیرعادلانۀ کمکهای بشردوستانه به مردم نیز شکایت کرد و گفت: «در مدت دو سال که طالبان آمده، فقط دوبار به ما کمک توزیع شده. افراد طالبان با وکیل گذر جورآمد میکنند و کمکها را بین خودشان تقسیم میکنند.»
سوءاستفاده و دزدی گروه تروریستی طالبان از کمکهای بشردوستانه به مردم افغانستان، همواره مورد بحث رسانهها و کمککنندگان بینالمللی بودهاست، بازرس ویژۀ ایالات متحدۀ آمریکا نیز در مورد دستبرد گروه طالبان به کمکهای بشردوستانه برای نیازمندان در افغانستان، گفته بود که کودکان را «گرسنه» ولی طالبان را «فربه/چاق» میبیند.
دخالت گروه طالبان در روند توزیع کمکهای بشردوستانه، گاهی باعث متوقف شدن فعالیت نهادهای سازمان ملل متحد نیز شدهاست، سال گذشته فعالیت چندین مؤسسه به دلیل عدم پرداخت پول به گروه طالبان، برای مدت زیادی متوقف شده بود.
افزایش بیماری در فصل سرما
در کنار فقر و گرسنگی با سر رسیدن فصل سرما، بیماریهایی مثل سینهبغل، سرخک و سیاهسرفه نیز افزایش پیدا میکند که این مسأله بهخاطر محدودیتهای وضع شده بر زنان و بهخاطر دسترسی نداشتن به خدمات صحی بیشتر از اطفال و زنان قربانی میگیرد.
بر اساس آمارهای نشر شده از سوی کمیتۀ بینالمللی صلیب سرخ، بیماری سینهبغل در سال 2022میلادی، ۳۵ درصد بیشتر از سال 2021 به ثبت رسیده بود که بیشترین میزان این بیماری در کودکان کمتر از پنج سال است. بر اساس این آمار در سال ۲۰۲۲ دستکم ۱۳۵ هزار و ۵۶ مورد ابتلا به سینهبغل کودکان ثبت شده که در مقابل آمار سال ۲۰۲۱، افزایش دو چندان را نشان میدهد.
حالا با فرا رسیدن سومین زمستان زیر حاکمیت گروه طالبان و افزایش بیسابقۀ فقر، وضع محدودیتهای بیشتر از سوی این گروه بر مردم، همچنان با در نظر گرفتن کاهش چشمگیر کمکهای بینالمللی نسبت به سال گذشته، ممکن است این آمار در زمستان امسال چند برابر افزایش پیدا کند.
این همه درحالیاست که کمیتۀ صلیب سرخ که بعد از تسلط گروه طالبان، بخشهای صحی و تمویل مالی کارمندان صحی در شفاخانههای دولتی افغانستان را بهعهده گرفته بود، به دلیل کاهش بودجه، دیگر قادر به حمایت نیست.
دیوگو آلکانتارا، سخنگوی کمیتۀ بینالمللی صلیب سرخ در امور افغانستان به خبرگزاری رویترز گفته بود که این کمیته برای حفظ مراقبتهای صحی در دراز مدت، منابع لازم را در اختیار ندارد و به همین دلیل احتمالاً حمایت این کمیته از ۲۵شفاخانه در افغانستان تا آخر ماه آگست برداشته شود.
کمیتۀ بینالمللی صلیب سرخ، تصمیم حمایت از شفاخانهها را برای نجات سیستم مراقبتهای صحی افغانستان اتخاذ کرده بود که پس از تسلط طالبان با فروپاشی مواجه شد. حمایت صلیب سرخ از شفاخانهها شامل پرداخت معاش کارمندان صحی و تأمین تجهیزات صحی است که این حمایت چند ماه پس از تسلط گروه طالبان بر افغانستان آغاز شد. به گفتۀ سخنگوی صلیب سرخ، این نهاد در ابتدا ۳۳ شفاخانۀ بزرگ را پوشش داده بود که حمایت از هشت شفاخانه قبلاً متوقف شدهاست.
افزون بر این، سازمان جهانی صحت در ماه اسد سال جاری هشدار داده بود که وضعیت در افغانستان وخیم است و کمبود منابع و بودجه برای حمایت از کارکنان صحی و امکانات، جان افراد بیشماری را بهخطر میاندازد که زنان و کودکان بیشترین آسیب را میبینند.» آمار سازمان جهانی صحت نشان میدهد که در نتیجۀ کمبود بودجه، ۸ میلیون نفر از دسترسی به کمکهای حیاتی صحی محروم خواهند شد.
این همه در حالی است که دولت آمریکا هر هفته چهل میلیون دالر را به گروه طالبان میفرستد و گروه طالبان نیز با وضع مالیات سنگین، هر روز فشار اقتصادی بیشتری بر مردم وارد میکند.
