گیسو ارزگانی
با تشدید محدودیت و اقدام نظامی پلیس پاکستان علیه مهاجران افغانستانی در این کشور، زنان و کودکان مهاجر افغانستان علاوه بر اخراج اجباری از این کشور در بازداشتگاه پلیس مورد آزار و اذیت قرار گرفتند و شماری از زنان نیز برای فرار از دست پلیس و ترس اخراج اجباری به افغانستان، به پارکها و جنگلهای این کشور پناه بردهاند.
در نوزدهم فبروری ۲۰۲۵ سفارت افغانستان تحت کنترل طالبان در اسلامآباد به نقل از مقامهای پاکستانی خبر داد که طرح اخراج تمامی مهاجران افغانستانی از این کشور «قطعی و نهایی» شدهاست و تنها اشخاصی که ویزای قانونی اقامت پاکستان را دارند، از این اقدام مستثنی خواهند بود.
شماری از زنان مهاجر که با کودکانشان در اسلامآباد زندگی میکنند، در گفتوگویی با رسانهٔ نیمرخ ابراز داشتند که از ترس اخراج اجباری توسط پلیس پاکستان، مجبور میشوند شبها را در پارکها و جنگلها سپری کنند. این مهاجران از کشورهای مهاجرپذیر میخواهند که جلوی اخراج اجباری آنان را بگیرند.
کبری ( نام مستعار) ۳۳ ساله، زن مهاجر افغانستانی با دو کودک هشت ساله و پنج ساله در شهر اسلامآباد پاکستان زندگی میکند، او که دو سال قبل بهدلیل تهدیدات امنیتی از سوی طالبان به پاکستان رفتهاست، هنگام یورش پلیس پاکستان بر منطقه «بهاره کهو » مجبور شد به یک جنگل در حوالی همین منطقه پناه ببرد.
کبری میگوید: « حدود ساعت ۴ بعدازظهر بود که خبر یورش پلیس بر منطقهٔ محل زیستمان را در گروه واتساپ خواندم، طفلها را گرفته از خانه بیرون شدم، پس کوچهها را عبور کردیم و در نزدیکی همان محل یک جنگل کوچک بود، خود را به جنگل رسانیدیم.» کبری با دو کودکش بدون آب و غذا تا عصر فردای آنروز، در جنگل پنهان بود و با تاریک شدن هوا دوباره به محل زندگیاش برگشتهاست.
او به نیمرخ گفت: «هنوز هم تصور نمیتوانم که آن شب معجزهوار زنده ماندیم، هر لحظه احتمال میرفت سگهای ولگرد بر ما حمله کند و یا در چنگ دزدان بیفتیم. اولادهایم را گفته بودم صدای خود را نکشند، آنها بیصدا گریه میکردند، درحالیکه آنها را در آغوشم گرفته بودم.»
کودکان کبری هنوز هم با شنیدن نام پلیس به وحشت میافتند. این تنها تجربهٔ دردناک کبری و کودکانش از سرگردانی در اسلامآباد نیست، او قبل از این اتفاق نیز، وقتی که هیچ خانهای برای اقامت نیافته بود، سه شبانه روز را همراه کودکانش در پارک سپری کردهاست.
او میگوید: «با صاحبخانه یک سال قرارداد داشتیم، بعد از یک سال میخواستم دوباره همان قرارداد را تمدید کنیم اما او بدون اینکه به ما فرصت دهد، مجبورم کرد تا خانه را تخلیه کنم. سه شبانه روز تلاش نمودم تا خانهٔ جدیدی پیدا کنم و در این مدت مجبور بودیم که شبها در پارک بخوابیم.»
صنم کبیری یکی از فعالان حقوق زن که به تازگی پاکستان را ترک کردهاست، میگوید: زنان مهاجر هنگام فرار از دست پلیس مجبور میشدند از بام خانه بپرند. او گفت: «زندگی زنان مهاجر در پاکستان بهشدت دشوار است، هیچ نهادی نیست که به مهاجران کمک کند یا حداقل صدای آنان را بشنود. مادر و دختری بودند که ویزایشان نیاز به تمدید داشت اما وقتی از دست پلیس فرار میکردند، از بام یک خانه به خانهای دیگر پریدند و دست دخترش شکست، اما نمیتوانست گریه کند مبادا پلیس صدایش را بشنود.»
صنم کبیری که خود نیز در پاکستان از اثر فشارهای روانی بر مهاجران و همچنان دشواریهای زندگی در مهاجرت آسیب دیده و سلامتیاش به خطر افتادهاست میگوید: «مهاجران در پاکستان به هیچ نوع خدمات صحی دسترسی کامل ندارند، من با وجودی که هفت ماه در پاکستان زیر تداوی بودم بهبود نیافتم.»
لیلا نظامی ۲۹ ساله یک زن مهاجر دیگر درحالیکه دو کودکش در مکتبی در اسلامآباد بود، در ژانویه ۲۰۲۵ توسط پلیس پاکستان دستگیر و سپس به افغانستان اخراج شد. کودکان او ۱۵ روز در خانهٔ یک افغانستانی دیگر که در نزدیکی او زندگی میکرد، نگهداری میشد تا اینکه لیلا بعد از ۱۵ روز دوباره از راه قاچاق وارد پاکستان شد.
او میگوید: «شوهرم را بهخاطر ابتلا به سرطان در پاکستان از دست دادم، بعد از آن تصمیم گرفتم همانجا بمانم. پول ویزا را به سختی پیدا کرده بودم اما دیگر نتوانستم تمدید کنم. باوجودی که تراکنمبر داشتم، مرا پلیس دستگیر و دیپورت کرد.»
لیلا همچنان میگوید که در بازداشتگاه پلیس، هنگامیکه کمک میخواست تا حداقل کودکانش را نزدش بیاورند، مورد آزار و اذیت و ضربوشتم پلیس قرار گرفتهاست.
او گفت: «به کمک یک ترجمان سعی کردم به پلیس بگویم که کودکانم در نبود من میمیرند اما آنها مرا تمسخر کردند و وقتی سروصدا بهراه انداختم، لت وکوبم کردند.»
در ویدیوهایی از وضعیت زنان و کودکان مهاجر افغانستان در بازداشتگاههای پلیس پاکستان در شبکههای اجتماعی منتشر شده نیز، زنان و کودکانی دیده میشوند که از ترس تشنج کرده و یا دچار حملات قلبی و عصبی شدهاند.
از سویی هم مهاجرانی که در انتظار طی مراحل پروندههای مهاجرتی خود در پاکستان هستند، بهدلیل کند بودن روند رسیدگی به پروندههای مهاجرتی، از بیماریهای روحی و روانی رنج میبرند. به گفتهٔ صنم کبیری: خشونتهای خانوادگی، استرس و اضطراب و حتی اقدام به خودکشی نیز نزد مهاجران پاکستان افزایش یافتهاست.
این درحالیاست که سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM) از افزایش ۱۳ درصدی بازگشت اجباری مهاجران در دو هفتهٔ اخیر خبر دادهاست اما عفو بینالملل و گروههای اعتراضی زنان افغانستان خواستار توقف فوری اخراج ها و احترام به حقوق مهاجران شدهاند.
گروهی از زنان معترض نیز در نامهای به النابربوک وزیر خارجهٔ آلمان خواستار بازگشایی فوری فرآیند مهاجرت برای زنان و فعالان حقوق بشر افغانستانی شدند. معترضان زن در این نامه تأکید کردند که فرآیند مهاجرت برای زنانی که در کشورهای همسایه یا در آلمان پناه جستهاند، باید فوری دوباره بازگشایی شود، زیرا بسیاری از این زنان بهدلیل تهدیدات طالبان چارهای جز فرار از کشور خود نداشتند. آنها همچنان خواستار تسریع روند پیوند خانواده و شناسایی دلایل پناهندگی جنسیتی و جلوگیری از اخراج اجباری مهاجران افغانستانی در پاکستان شدند.
قابل یادآوریاست که تصمیم اخراج اجباری مهاجران غیر قانونی افغانستان توسط دولت پاکستان، زندگی هزاران مهاجر افغانستانی که از ترس طالبان به این کشور پناه بردهاند را بهخطر انداخته و همچنان تنشهای دیپلماتیک با گروه طالبان را نیز بهوجود آوردهاست.
