گفتههای آمنه محمد، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در بارهی اینکه این سازمان نشستی برای بحث روی به رسمیتشناختن گروه تروریستی طالبان برگزار میکند، واکنشهای زیادی را در پی داشته است.
براساس گفتههای خانم محمد در برنامهای در دانشگاه پرینستون امریکا، قرار است آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل و نمایندگان شماری از کشورهای منطقه و جهان کمتر از دو هفته دیگر(اوایل ماه می) در نشستی که در قطر برگزار میشود، شرکت کنند.
به گفتهی آمنه محمد، معاون دبیرکل سازمان ملل، در این نشست قرار است در مورد به رسمیت شناختن طالبان به عنوان دولت رسمی افغانستان بحث شود. «ما امیدواریم در مسیر به رسمیت شناختن طالبان گامهای کوچکی برداریم. اینکه آیا ممکن است یا نه من نمیدانم؛ اما باید در این مورد بحث کنیم.»
آمنه محمد معتقد است که به رسمیت شناختن طالبان و تعامل با آنان از بدتر شدن تصمیمهای این گروه جلوگیری میکند.او در این مورد گفته است: «تعامل با طالبان کمک خواهد کرد که آنها در قبال اعمالشان پاسخگو باشند.» او افزوده است: «ما نمیتوانیم اجازه دهیم که آنها همچنان بدتر شوند؛ این همان چیزی است که وقتی شما تعامل نمیکنید، اتفاق میافتد.»
شهرزاد اکبر، رییس پیشین کمسیون مستقل حقوق بشر افغانستان با نشر توییتی در مورد گفتههای معاون دبیر کل سازمان ملل با مخاطب قرار دادن این سازمان نوشته و پرسیده است: «بحث در مورد به رسمیت شناختن طالبان به چه معناست؟ همان طالبانی که آپارتاید جنسیتی را اجرا میکنند؟ گروهی که از تحصیل دختران، حق کار زنان و محدود کردن حرکت و دسترسی به مراقبتهای بهداشتی بر اساس جنسیت محروم میکند؟»
فریحه ایثار، فعال مدنی، در واکنش به گفتههای آمنه محمد با نشر توییتی گفته است: «عادیسازی تروریسم را با حمایت از رژیم تروریستی طالبان و آپارتاید جنسیتی متوقف کنید! ما از سازمان ملل متحد میخواهیم که به جای مشروعیت بخشیدن به گروه طالبان و نفی حقوق بشر، استانداردهای حقوق بشر و عدالت را حفظ کند.»
مسعوده کوهستانی، فعال حقوق زن، در واکنش به گفتههای آمنه محمد در ویدیوی ارسالی به نیمرخ گفته است: «آمنه محمد به عنوان مقام عالیرتبه سازمان ملل با گفتن حرفهای عجولانهاش به زنان مبارز، مردم افغانستان و کسانی که به خاطر آزادی، دموکراسی و حقوق بشر در برابر گروه تروریستی طالبان میجنگند خیانت کرده است.»
علیمیثم نظری، مسئول روابط خارجی «جبهه مقاومت ملی» گفته است که اظهارات معاون دبیرکل سازمان ملل در مورد کنفرانسی برای یافتن راهی برای به رسمیتشناختن طالبان عمیقا نگرانکننده است.
او در حساب توییترش نوشته است که به رسمیتشناختن «یک سازمان تروریستی و جنایتکار بهعنوان حکومت افغانستان، توهین و خیانت به مردم این کشور است.»
نظری همچنان افزوده است که جامعهی جهانی باید با مردم افغانستان متحد شده و با هرگونه تلاش برای مشروعیتبخشیدن به گروههای تروریستی مخالفت کند.
زهرا جویا، خبرنگار و مدیر مسئول رسانه رخشانه تصمیم سازمان ملل در مورد بحث روی به رسمیت شناختن گروه طالبان را اشتباه محض خوانده و با نشر توییتی گفته است: «احتمال زیاد میرود که سازمان ملل طالبان را به رسمیت بشناسد.اما سوال اساسی این است که با چه مکانیزم و استراتژی مشخص که جوابگوی مردم افغانستان باشد؟»
رحمتالله نبیل، رییس سابق امنیت ملی افغانستان در واکنش به گفتههای معاون دبیر کل سازمان ملل با نشر توییتی گفته است که پیشنهاد به رسمیتشناختن طالبان بهعنوان دولت قانونی افغانستان بسیار نگرانکننده است.
آقای نبیل نوشته است: «به رسمیتشناختن طالبان بهعنوان دولت قانونی افغانستان خیانت به زنان افغان و اقلیتهایی است که تحت حاکمیت آنان رنج کشیدهاند.»
فوزیه کوفی، رهبر حزب موج تحول و نماینده پیشین پارلمان افغانستان از آمنه محمد خواهان وضاحت شده و در توییتر نوشته است که این بحث نگرانیهای زیادی را در بین مردم ایجاد میکند. خانم کوفی افزوده است که ما نگران هستیم که افغانستان بار دیگر میدان بازی قرار بگیرد.
نیلوفر ایوبی، خبرنگار، در واکنش به صحبتهای آمنه محمد گفته است که دیدن یک زن که اعتماد زنان افغانستان را شکسته و خواستار به رسمیتشناختن ستمگران است، دلخراش است.
راضیه بارکزی، زن معترض و فعال مدنی، گفتههای آمنه محمد در مورد به رسمیت شناختن گروه طالبان را جفا در حق مردم افغانستان خوانده و با نشر ویدیویی در توییترش گفته است: «حرفهای غیر مسئولانه معاون دبیر کل سازمان ملل نه تنها جفا در حق مردم افغانستان؛ بلکه توهین به بشریت است.»
او همچنان گفته است که ما از آمنه محمد به عنوان یک زن و معاون دبیر کل سازمان ملل توقع داشتیم در کنار زنان و مردم افغانستان بایستد، ولی برخلاف تصور ما آمنه محمد سنگ منفعت گروه طالبان را به دوش میکشد.
راضیه در ادامهی گفتههایش از سازمان ملل و کشورهای عضو خواسته است تا هرچه عاجل موقف شان را در برابر حرفهای غیرمسئولانه خانم محمد روشن کنند. «ما(مردم افغانستان) باید بدانیم که چه کسانی در مقابل ما قرار دارند و کیها از طالبان حمایت میکنند، ما در این مبارزه طالبان و حامیانش را نمیبخشیم و از آنها نمیگذریم.»
آمنه محمد در ماه جنوری 2023 و پس از صدور فرمانهای اخیر رهبر طالبان برای منع تحصیل و اشتغال زنان، به افغانستان سفر کرد و از شهرهای کابل، قندهار و هرات بازدید نمود، ولی موفق نشد رهبر گروه طالبان را ببیند. هرچند خانم محمد در بازگشت از افغانستان سفر خود را پردستاورد توصیف کرده بود، اما برخی کارشناسان عملکرد طالبان در مواجهه با او را توهینآمیز دانستند؛ چون مقامهای کلیدی طالبان از ملاقات با او خودداری کرده بودند.
در جریان سفر آمنه محمد به قندهار، گروهی از محافظان او با پرچم طالبان عکس گرفتند و آن را به نشان حمایت از این گروه، در فضای مجازی منتشر کردند. این اقدام محافظان آمنه محمد خشم گستردهی مردم افغانستان را برانگیخت و باعث شد فرحان حق، معاون سخنگوی سازمان ملل، بابت آن عذرخواهی کند.
گفتههای معاون دبیر کل سازمان ملل در حالی اظهار شده است که آخیم اشتاینر، رییس برنامه انکشافی سازمان ملل متحد، روز سهشنبه به آسوشیتدپرس گفته بود در صورتی که طالبان فرمانهای منع اشتغال زنان را لغو نکنند، این سازمان برای خروج از افغانستان مصمم خواهد شد.
این دو پیام متناقض سازمان ملل در مورد طالبان و افغانستان در حالی صادر شده است که طالبان همچنان بر وضع محدودیتهای بیشتر برای زنان، فعالان مدنی و مردم تأکید میکنند. ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر گروه تروریستی طالبان، در پیامی که روز سهشنبه به مناسبت عید فطر منتشر کرد، گفت که آثار و نشانههای اشغال در افغانستان در حال از بین رفتن است و «نظام کاملا اسلامی و شرعی» در افغانستان برقرار شده است.
به نظر میرسد سازمان ملل متحد از میان دو تصمیم خروج از افغانستان و به رسمیت شناختن طالبان و امتیازدهی به این گروه، دومی را بر خواهد گزید. هرچند هنوز در بارهی نشستی که تا دو هفته دیگر در قطر برگزار میشود، اطلاعات زیادی در دست نیست، اما انتخاب محل برگزاری این نشست نشان میدهد که نقش دفتر سیاسی طالبان در دوحه و حامیان این گروه در دولت قطر در زمینهسازی برای این نشست برجسته است.
زلمی خلیلزاد، فرستاده ویژه پیشین آمریکا در امور افغانستان، روز سهشنبه در رشته توییتی نوشت که این نشست در روز اول ماه مه برگزار میشود.
خلیلزاد که به لابیگری برای طالبان مشهور است و توافقنامه صلح امریکا با طالبان در دوحه را رهبری و امضا نمود و پس از آن قدرت به طالبان سپرده شد، به آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل متحد پیشنهاد کرده است که با طالبان نشستی برگزار کند و در مورد طرح یک نقشهراه به توافق برسد. اما مردم افغانستان، به ویژه زنان نگران اند که توافق سازمان ملل متحد با طالبان شبیه صلح امریکا با طالبان، منجر به مشروعیت تروریزم و پایداری سلطهی طالبان نشود.
