پنج روز از زمینلرزۀ وحشتناک در ولایت هرات میگذرد و طی این مدت ضمن اینکه پسلرزهها و افزایش دامنۀ تلفات و خسارات ادامه داشته، ارایۀ خدمات از سوی حکومت تروریستی طالبان و نهادهای امدادرسان بسیار ضعیف بوده، طوریکه همچنان بخشی از قربانیان زیر آوار قرار دارند و بازماندهگانِ رویداد نیز در سرما و گرسنگی بهسر میبرند.
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد با نشر گزارشی میگوید که بیشتر از ۹۰ درصد قربانیانِ این زمینلرزه «زنان و کودکان»اند و برای رسیدهگی فوری به آسیبدیدهگانِ این رویداد به ۲۰ میلیون دالر کمک نیاز است.
همچنان صندوق جمعیت سازمان ملل متحد اعلام کرده است که تا کنون ۳۰۰ زنِ باردار در میان زلزلهزدهگانِ هرات شناسایی شدهاند که در وضع وخیم صحی قرار دارند.
این سازمان با انتشار بیانیهیی در شبکۀ ایکس نوشته است: «آژانس سلامت جنسی و بارداری در حال تأمین مراقبتهای فوری برای سلامتِ این مادران باردار است.»
بعد از وقوع زمینلرزۀ 15 میزان در هرات تا اکنون پسلرزههای متعددی رخ داده که یکی از این پسلرزهها صبح روز چهارشنبه اتفاق افتاد که بزرگی آن 6.3 درجۀ ریشتر بوده است. بر اساس گزارش ملل متحد در زمینلرزۀ روز چهارشنبه، 110 روستا آسیب دیده و در کنار آن 140 نفر نیز زخمی شدهاند. همچنان شماری از خانهها در ولسوالیهای گلران و انجیلِ ولایت هرات تخریب شدهاند.
استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل ملل متحد در یک نشست خبری گفته است که از زمینلرزههای ولایت هرات حدود ۱۷ هزار تن متأثر شدهاند.
از سوی دیگر، برنامۀ جهانی غذا (WFP) اعلام کرده است که برخی روستاها بر اثر زلزله کاملاً ویران شدهاند و مردم در ترس و گرسنگی بهسر میبرند.
این اداره همچنین گفته است: «آنهاییکه جانِ سالم بهدر بردهاند، خانهیی ندارند که به آن بازگردند و در نتیجه، آنها وحشتزده و گرسنهاند. بسیاری از آنان شبهای سرد را در میان خرابهها سپری میکنند. این وضع در زمانی پیش آمده است که یکسومِ مردم کشور نمیدانند وعدۀ غذایی بعدیشان چگونه تأمین خواهد شد.»
فاجعۀ طبیعی هرات در سایۀ گروه تروریستی طالبان، دور از چشم رسانههای خارجی مانده و میزان کمکهایی که تا کنون از سوی کشورها و نهادهای بینالمللی صورت گرفته، بسیار اندک بوده است. میزان کمکهای اعلان شده تا روز چهارشنبه 19 میزان به این ترتیب بوده است: سازمان ملل متحد ۵ میلیون دالر، اتحادیۀ اروپا ۳.۵ میلیون یورو، استرالیا یک میلیون دالر، عزیزی بانک ۲.۵ میلیون دالر و کشور چین ۲۰۰ هزار دالر.
یانیش لینارچیچ، کمیشنر مدیریت بحران اتحادیۀ اروپا، در مورد زمینلرزۀ هرات و وضعیت عمومی مردم افغانستان گفته است: «زلزلۀ پسین در افغانستان به مردمی که قبلاً با وضعیت انسانیِ وخیم روبهرو بودهاند، رنج بیشتری میدهد. اتحادیۀ اروپا با بسیج ابزارهای مختلفی که در اختیار دارد، به حمایت از مردم افغانستان ادامه خواهد داد. این بستۀ کمکی ۳.۵ میلیون یورویی به قربانیانِ این فاجعۀ ویرانگر کمک فوری خواهد کرد.»
در همین حال، دیده میشود که حکومت تروریستی طالبان در قسمتِ ارایۀ خدمات به آسیبدیدهگانِ حوادث طبیعی نیز برخورد دوگانه و قومی دارد. برخلاف تعلل و کمکاری در زمینلرزۀ هرات، طالبان در زلزلهیی که سال گذشته در ولایت پکتیا و خوست اتفاق افتاد، با روی دست گرفتن اقدامات فوری، یک میلیارد افغانی بودجه برای رسیدهگی به آسیبدیدهگانِ آن رویداد اختصاص دادند و ملا هیبتالله رهبر این گروه به تمام نهادهای حکومتی دستور داد که با تمام توان به مشکلات بازماندهگانِ زلزله رسیدهگی کنند. قابل توجه است که در زمینلرزۀ پکتیکا و خوست، ۱ هزار و ۳۶ نفر کشته و ۲ هزار و ۹۴۹ نفر مجروح شدند.
اما شمارِ کشتههای زمینلرزۀ هرات تا کنون نزدیک به 2500 نفر و تعداد زخمیها بیش از ۳ هزار نفر اعلام شده، ولسوالی زندهجان کاملاً ویران شده و ولسوالی انجیل به شکل گسترده تخریب شده است. گروه طالبان برخلافِ جدیتی که در رسیدهگی به اوضاع زلزلهزدهگان در پکتیکا و خوست از خود نشان دادند، برای مدیریت بحرانِ زلزله در هرات تا هنوز هیچ نیرو و امکاناتی از کابل به این ولایت اعزام نکردهاند.
بیاعتنایی به وضعیت زلزلهزدهگانِ هراتی با این قرینه نیز به همراه است که چندی پیش طالبان برای نجات یک کودکِ زابلی که در منطقۀ پشتوننشینِ این ولایت در چاه سقوط کرده بود، تجهیزات وزارت دفاع را به کار گرفتند و ملا یعقوب وزیر دفاع، انس حقانی عضو ارشد شبکۀ حقانی و شماری دیگر از اعضای بلندرتبۀ این گروه به زابل سفر کردند تا جریان عملیات نجات را از نزدیک نظارت کنند. با این وصف، نگاه قومیِ سران طالبان به مسایل افغانستان میتواند یک عامل عمده در افزایش دامنۀ بحرانِ زلزله در هرات به شمار آید.
