گرسنگی در کنار محدودیتهای دیگر که با تسلط گروه طالبان بر مردم افغانستان چیره شده، بهگونۀ بیسابقهای در حال افزایش است، اخراج اجباری شهروندان مهاجر افغانستانی از پاکستان باعث شده که میلیونها نفر در وضعیت نامطلوب معیشتی قرار بگیرند.
بر اساس گزارش سازمان صندوق نجات کودکان (Save the children)، حدود ۸ میلیون کودک در افغانستان با بحران گرسنگی مواجهاند. این سازمان با ابراز نگرانی از تشدید بحران گرسنگی برای کودکان افغانستان، نداشتن سرپناه و دسترسی به آموزش اعلام کرد که بازگشت مهاجران افغانستانی از پاکستان، دامنۀ این بحران را وسیعتر کردهاست.
بر اساس گزارش سازمان صندوق نجات کودکان بیش از ۲۵۰هزار کودک افغانستانی که از پاکستان برگشتهاند، ۷ ماه گذشته را بدون دسترسی به غذا، سرپناه و آموزش سپری کردهاند.
این درحالیاست که در دو سال گذشته، سازمانهای بینالمللی بارها هشدار دادهاند که دسترسی و روند کمکرسانی به مردم افغانستان در حالت بحران قرار دارد، قبلاً دفتر هماهنگکنندۀ کمکهای بشردوستانۀ سازمان ملل (اوچا)، اعلام کرده بود که نزدیک به ۲۰ میلیون شهروند افغانستان با گرسنگی شدید مواجهاند و از این میان شش میلیون نفر در «یک قدمی قحطی» قرار دارند و بنابراین، شمار افرادی که در افغانستان با قحطی احتمالی مواجهاند، بالاترین سطح در جهان است.
در گزارش صندوق نجات کودکان آمدهاست که بر اساس نظرسنجی این سازمان، از خانوادههای افغانستانی که از پاکستان بازگشتهاند، تقریباً ۹۹ درصد آنها غذای کافی برای یک تا دو ماه آینده را ندارند و حدود سه چهارم آنها حجم وعدههای غذایی را کاهش دادهاند و یا غذای بزرگسالان را محدود کردهاند تا کودکان بتوانند دستکم ۲ روز در هفته غذا بخورند.
این سازمان گفتهاست که حدود ۴۰ درصد از بازگشتکنندگان مجبورند حداقل ۳ روز در هفته غذا قرض بگیرند یا به دوستان و اقوام متکی باشند. ۱۳ درصد از بازگشتکنندگان و ۹ درصد از خانوادههای میزبان گفتهاند که باید هر روز از دیگران غذا بگیرند.
در گزارش دیگر این سازمان که در اوسط سال 1402 خورشیدی به نشر رسیده بود، گفته شده که بیشتر از سه چهارم کودکان (۷۶.۱%)، که توسط این سازمان در افغانستان مورد بررسی قرار گرفتهاند، کمتر از یک سال پیش غذا می خورند؛ زیرا این کشور با فقر و گرسنگی مواجه است و این وضعیت با تسلط گروه طالبان بدتر نیز شدهاست.
مدیر اجرایی سازمان نجات کودکان در آن گزارش گفته بود؛ کودکان در افغانستان بهدلیل گرسنگی و همچنان انجام کارهای خطرناک با خطر مرگ روبهرو هستند و خانوادهها برای زنده ماندن، دست به اقدامات ناامید کننده میزنند.
بر اساس گزارش، بیش از یک سوم (۳۸.۴٪) کودکان مجبور هستند برای کمک به تأمین هزینۀ زندگی خانوادههایشان کار کنند و زنان و کودکان با خطر بیشتری مواجهاند. خانوادههایی که توسط زنان سرپرستی میشوند دو برابر خانوادههایی که سرپرست مرد دارند، از گرسنگی شدید رنج میبرند، همچنان شمار دخترانی که امسال نسبت به سال گذشته به غذای کمتری دسترسی دارند ۱۷٪ بیشتر از پسران است.
بر اساس این گزارش، گرسنگی نه تنها سلامت فیزیکی کودکان را بهصورت جدی متأثر میکند، بلکه بر سلامتی روانی آنان هم اثر گذاشته و موجب اضطراب و افسردگی در میان کودکان میشود.
ارشد ملک، رئیس سازمان نجات کودکان در افغانستان گفتهاست که بعد از تسلط گروه طالبان، شرایط برای کودکان و خانوادههای آنها بسیار بد شدهاست و آنچه ما میبینیم طوفانی کامل از بحران اقلیمی، فقر و میراث جنگ است که گرسنگی، سوءتغذیه و بدبختی را بر مردمی تحمیل میکند که هیچ دخالتی در بهوجود آمدن این شرایط نداشتهاند.
گزارش تازۀ صندوق نجات کودکان نشان میدهد که از هر ۶ خانوادۀ بازگشتکننده از پاکستان در ۶ ماه گذشته، یک خانواده در چادر زندگی میکند و بیشتر آنان در تأمین هزینۀ زندگی با مشکل مواجهاند یا اصلاً منبعی برای گذراندن زندگی خود ندارند و به کمکهای بشردوستانه متکیاند.
در این گزارش همچنین آمدهاست که تنها یک سوم از مهاجران بازگشتکننده از پاکستان توانستهاند داراییهایشان را با خود به افغانستان بیاورند. نزدیک به نیمی از بازگشتکنندگان گفتهاند که در افغانستان برای گذران زندگی شغلی وجود ندارد.
همچنان صندوق نجات کودکان گفتهاست که ۶۵ درصد کودکانی که در ۶ ماه اخیر از پاکستان به افغانستان برگشتهاند به آموزش دسترسی ندارند و ۸۵ درصد از خانوادههای این کودکان گفتهاند که اسناد لازم را برای ثبتنام در مدارس ندارند.
روند اخراج اجباری مهاجران افغانستانی از پاکستان در سپتامبر ۲۰۲۳ آغاز شد و تا جنوری امسال حدود ۵۲۰ هزار نفر به افغانستان برگشتهاند که بیش از نیمی از آنان را کودکان تشکیل میدهند.
این در حالی است که برنامۀ جهانی غذا گفتهاست که افغانستان اکنون یکی از ده کشور جهان است که در آن بیش از یک میلیون نفر در سطح اضطراری گرسنگی قرار دارند، سودان، افغانستان و جمهوری کونگو سه کشوری هستند که با نسبت جمعیتی بیشتری در سطح گرسنگی اضطراری نسبت به سایر کشورهای جهان قرار دارند. با اینهمه، کمبود شدید غذا و سرپناه که شروع جدی آن با تسلط گروه طالبان بر افغانستان رقم خورد، حالا به اوج خود رسیدهاست و زنان و کودکان بهعلت وضع محدودیت از سوی گروه طالبان و فرهنگ زنستیزانۀ حاکم بر جامعه، بیشتر از مردان در معرض گرسنگی، بیسرپناهی و فقدان مراقبتهای بهداشتی قرار دارند. به باور معمول جامعه که اکثراً نگاهی زنستیزانه دارند، فرهنگ مردسالار افغانستان بهگونهای است که بهطور خودکار در هر خانهای، مردهای خانواده مقدمترند و باید بهترین و بیشترین قسمت غذا و دیگر امکانات معیشتی را در اختیار داشته باشند.
