نهاد مبارزه با بیماری پولیو در افغانستان با نشری گزارشی، از پنجمین واقعۀ فلج کودکان در ولایت ننگرهار خبر داده و گفته است که این بیماری در افغانستان به سرعت در حال افزایش است.
اولین مورد مثبت پولیو در سال 1402 در ولسوالی کوت، دومین مورد در بتیکوت، سومین مورد در نازیان، چهارمین مورد در بهسود و پنجمین مورد هم در دوربابای ننگرهار شناسایی شدهاست.
دستکم در یک دهۀ گذشته تلاشهای بیوقفه برای محو پولیو به کمک جامعۀ جهانی در افغانستان جریان داشت و در این مدت گروه طالبان یگانه مانع برای تطبیق واکسین پولیو به حساب میآمد، طوری که این گروه بارها کارمندان بخش طبیق واکسین پولیو را تهدید، شکنجه و به قتل رسانده بودند.
در حال حاضر افغانستان و پاکستان تنها کشورهایی در جهاناند که بیماری فلج کودکان در آنها ریشهکن نشده است و کارزارهای تطبیق واکسین در این کشورها با تهدیدات امنیتی مواجهاند. مجمع جهانی صحت، با ابراز نگرانی دربارۀ تداوم بیماری فلج کودکان گفتهاست که این ویروس تنها در پاکستان و افغانستان به عنوان یک بیماری فراگیر بومی هنوز باقی ماندهاست.
ویروس فلج کودکان تنها مورد اورژانسی در مجمع جهانی صحت است که در تمام قارهها جز آسیا، ریشهکن شدن آن رسماً تأیید شدهاست. این ویروس از سال ۱۹۸۸ تاکنون ۹۹ درصد کاهش یافته که از ۳۵۰ هزار مبتلا در بیش از ۱۲۵ کشور، به ۱۷۵ نفر در کل جهان رسیدهاست.
در سال گذشته در کشور پاکستان 20 مورد مبتلای پولیو به ثبت رسیده بود و در افغانستان 2 مورد. اما با توجه به شرایط کشور و سلطۀ گروه طالبان، آمار ارائهشده خیلی غیرواقعی به نظر میرسد. چون طبق آمار نشرشده از سوی سازمان جهانی صحت در سال 2020، یعنی یک سال قبل از تسلط گروه طالبان، 56 مورد مبتلا به فلج کودکان در افغانستان به ثبت رسیده بود.
گروه طالبان پیش از این، بزرگترین مانع سر راه روند واکسیناسیون کودکان در افغانستان بودند. در زمان نظام جمهوریت نزدیک ۳.۵ میلیون کودک به دلیل ممانعت گروه طالبان به واکسین پولیو دسترسی نداشتند. یکی از عوامل اصلی ریشهکن نشدن این ویروس در کنار عدم دسترسی به آب صحی، ایجاد ناامنی برای کارمندان بخش واکسیناسیون از سوی افراد گروه طالبان بود. طوریکه حملۀ گروه طالبان بر تیم تطبیق واکسین پولیو در ولایت ننگرهار در سال 1400 خورشیدی، سه کشته بر جا گذاشت.
براساس گزارش مجمع بهداشت جهانی، ویروس فلج کودکان در ۳۱ کشور در گردش میکند و این خطر وجود دارد که پس از مبارزۀ فراگیری که علیه این ویروس تا اکنون انجام شده، بار دیگر به یک تهدید بزرگ تبدیل شود.
از موانع دیگری که بر سر راه واکسیناسیون در افغانستان وجود دارد این است که طالبان؛ زنان را که بخش بزرگ برنامۀ واکسیناسیون را پیش میبردند، از کار منع کردهاند. گروه طالبان اعلام کردهاند زنانی که در برنامۀ واکسیناسیون شرکت میکنند، باید با خود محرم شرعی داشته باشند.
از سوی دیگر، سازمان ملل بهتازهگی اعلام کردهاست که در دو سال سلطۀ گروه طالبان بر افغانستان، دستکم ۳۰ امدادگر و کارمند امور بشردوستانه در افغانستان کشته شدهاند که درصدی زیاد آنها، تطبیقکنندهگان واکسین و کارمندان ماین پاکی بودهاند.
دانیال اندرس، رییس دفتر هماهنگکنندۀ امور بشردوستانۀ سازمان ملل در افغانستان، در یک پیام ویدیویی که به مناسبت روزجهانی بشردوستی نشر کرده بود، با اشاره به قتل، شکنجه و بازداشت همکارانش، بر دشواری کار بشردوستانه در افغانستان تأکید کرده و گفته بود: «هدف قراردادن کارمندان امور بشردوستانه در شرایطی که افغانستان به بالاترین سطح نیازمندی رسیدهاست، پذیرفتنی نیست».
در همین حال، یافتههای یک سازمان ناظر بر فعالیت کادر صحی در مناطق جنگی و مکانهای ناامن نشان میدهد که موارد قتل، شکنجه، بازداشت و توهین و تحقیر کارکنان مراکز بهداشتی در افغانستان تحت سلطۀ گروه طالبان افزایش یافته است. به گزارش این سازمان که ائتلافی ناظر بر سلامت کارکنان مراکز صحی در سراسر جهان است، عامل بیشترین موارد خشونت علیه کادر درمان در افغانستان، گروه طالبان و داعشاند.
بر اساس گزارش این سازمان، سال ۲۰۲۲ در سراسر افغانستان ۸۱ حادثه برای کادر درمان ثبت شده که از این میان، ۳۱مورد بازداشت و شکنجه و ۲۶ مورد قتل بودهاست. بقیۀ موارد هم عبارت بودند از ناپدید شدن، تحقیر و توهین، ضربوشتم، محروم کردن از کار و زندانی کردن آنها که در بیشتر این برخوردها اعضای طالبان دست داشتهاند.
