صنم مراد
منع کار زنان در ادارات دولتی، غیر دولتی و سازمانهای بینالمللی از سوی گروه تروریستی طالبان سبب شدهاست که زنان و دختران برای کسب درآمد بهدنبال کورسوهای امید بروند. شماری از زنان قربانی کلاهبرداری تجارت آنلاین و شماری نیز با سرمایهگذاری در اپلکیشنهای مالی شدند. صدیقه و زهرا دو دختر جوانی است که اخیراً با سرمایهگذاری در اپلکیشنی بهنام «میتامکسMeta Max» قربانی کلاهبرداری شده و آخرین پس اندازهایشان را نیز از دست دادند.
صدیقه حسینی دانشجوی یک دانشگاه خصوصی که پس از ممنوعیت تحصیل دختران در دانشگاه خانهنشین شده، بهدنبال یک راه برای کسبوکار و درآمد بود. او مدتی در یکی از فروشگاههای غرب کابل بهعنوان فروشنده کار کرد، اما از طریق یکی از همکارانش با اپلیکیشنی آشنا شد که با سرمایهگذاری 90 دالر آمریکایی میتوانست 180 دالر آمریکایی مفاد بهدست بیاورد. او میگوید: «به اعتبار همکارم، آخرین پولهای پساندازم را جمع کردم و یک انگشترم را هم فروختم تا 90 دالر آمریکایی تهیه کنم؛ سپس اولین بستۀ اپلکیشن را خریدم و روزانه با دیدن چند فیلم تبلیغاتی حدود 3 دالر درآمد داشتم.»
به گفتۀ صدیقه در 22 روز حدود 66 دالر جمع کرده بود، اما قبل از اینکه پول را بهدست بیاورد؛ در فیسبوک خبر «میتامکس با تمام بستههای خود گلیماش را جمع کرده و میرود.» را خواند و تلاشهایش برای بهدست آوردن پول سرمایهگذاری شده بینتیجه ماند.
او که اندک پول پسانداز شده و تنها انگشتر طلایش را از دست داده میگوید: «من فهمیدم که هیچ پولی مفت بهدست نمیآید، اما طالبان فرصت کار و تلاش برای پول بهدست آوردن را هم از ما گرفتهاست.»
زهرا حیدری معلم یک مکتب دولتی در شهر کابل نیز با سرمایهگذاری در اپلکیشن مذکور، قربانی کلاهبرداری و متضرر شدهاست. گرچه او مبلغ سرمایهگذاری شدهاش را با اندکی مفاد دوباره بهدست آورده اما کسانی که با اعتبار او وارد این کار شده بودند متضرر شدند. « پسرم از بازار خبر شده بود و برای من هم پیشنهاد کرد. ما حدود 300 دالر آمریکایی را سرمایهگذاری کردیم و حدود دوماه با آن کار کردیم و پول پرداخت شده را با مبلغی بهعنوان مفادش بهدست آوردیم.»
زهرا از کارش راضی بود و در کنار مسئولیت در مکتب میتوانست یک بخشی از مصارف خانهاش را از طریق کارهای آنلاین بهدست بیاورد، اما این دوره خیلی زود به پایان رسید و حدود 15روز قبل، زهرا صبح زود برای انجام کارش آنلاین شد و دیگر نتوانست وارد اپلکیشن شود. «با پولهای خیالی قربانی کلاهبرداری کار آنلاین شدم.»
صدیقه و زهرا که اکنون هر دو در شرایط روانی مناسبی نیستند، میگویند: از افسردگی ناشی از فقر و بیکاری و بازار کلاهبرداریهای آنلاین رنج میبرند و دیگر هرگز به کار و درآمد آنلاین اعتماد نمیتوانند.
کار، تجارت و پرداخت آنلاین در افغانستان با سلطهگیری دوبارۀ طالبان در افغانستان بهدلیل محدودیتهای وضع شده بر زنان و افزایش میزان فقر و بیکاری در حال ترویج است، اما شماری از شرکتها با سوءاستفاده از این وضعیت، از مردم افغانستان قربانی گرفته و آنها را نسبت به ارزهای دیجیتالی بیاعتماد کردهاست.
بانک مرکزی افغانستان زیر سلطۀ گروه طالبان است، اما صرافیهای آنلاین را در کشور ممنوع کردهاند و آن را قمار خواندهاند. در سنبلۀ 1401 حداقل 13 دکان صرافی آنلاین در هرات را مسدود کردند. با این وجود شماری از شهروندان کشور بهخصوص زنان و دختران با سرمایهگذاری در ارزهای دیجیتالی همچنان در تقلای پیدا کردن درآمد هستند.
