سازمان پزشکان بدون مرز (MSF) در جند روز گذشته، گزارشی را منتشر کرد مبنی بر اینکه بسیاری از ساکنان مناطق کوهستانی و دور افتادهٔ ولایت بامیان بهدلیل نبود زیرساختهای مناسب، ناتوان از دسترسی به خدمات درمانی در زمان مناسب هستند.
این سازمان هشدار داد که نبود دسترسی به مراقبتهای بهداشتی، بهویژه برای زنان باردار و کودکان، خطرات جدی برای سلامتی آنان ایجاد میکند.
طبق گزارش MSF، از سال ۲۰۲۲ تاکنون، بیش از ۸۰ هزار مشاورهٔ سرپایی، هشت هزار و ۵۰۰ مشاوره قبل و بعد از زایمان و بیش از ۱۵۰ زایمان ایمن در کلینیکهای این سازمان در بامیان ثبت شدهاست. این کلینیکها تاکنون به هزاران تن از ساکنان مناطق کوهستانی این ولایت خدمات رایگان بهداشتی و درمانی ارائه کردهاند.
فاطمه منصورعلی، هماهنگ کنندهٔ پروژهٔ سازمان پزشکان بدون مرز در بامیان، در اینباره گفت: «مردم مناطق دور افتاده اغلب یا توان مالی لازم برای سفر به مراکز درمانی را ندارند یا بهدلیل فاصلهٔ زیاد، قادر به رسیدن به موقع به بیمارستان نیستند.»
در همین حال، رقیه حسینی، یکی از ساکنان درهٔ بند امیر، از داستان دلخراش تولد فرزند دومش در میانهٔ برف و شرایط نامناسب سخن گفت و اضافه کرد که فرزند سومش نیز پس از تولد در خانه دچار مشکلات تنفسی و تشنج شد.
این در حالی است که نورجلال جلالی، وزیر صحت عامهٔ طالبان، در گذشته ضرورت ایجاد مراکز بهداشتی در مناطق دور افتادهٔ کشور را مورد تأکید قرار داده بود.
وضعیت دسترسی به خدمات درمانی در مناطق دور افتادهٔ افغانستان، بهویژه برای زنان و کودکان، نشاندهندهٔ شکاف عمیق میان ادعاهای مقامهای طالبان و واقعیتهاست.
در حالی که سازمانهای بشردوستانه، مانند پزشکان بدون مرز نقش جبران کننده را ایفا میکنند، فقر زیرساختی و نبود برنامههای عملی از سوی این گروه، سلامت هزاران نفر را بهخطر میاندازد. این وضعیت نیازمند واکنش فوری و همکاری بینالمللی برای ایجاد حداقل استانداردهای دسترسی به سلامت میباشد.
در همین موضوع، شبکهٔ خبری «سیبیاس» امروز ۸ ژوئن، به نقل از یک پزشک زن در کابل نوشته که کمبود فزایندهٔ پزشکان، پرستاران و قابلههای زن در افغانستان، نظام بهداشت را در کشور با «فاجعه» روبهرو کردهاست.
همزمان با ممنوعیت آموزش زنان در بخشهای پزشکی از سوی طالبان، دسترسی زنان و دختران به خدمات پزشکی کاهش یافته و شفاخانهها پاسخگوی نیازهای بیماران نیست.
نجمه سما شفاجو، متخصص سرشناس زنان و زایمان در کابل گفته که ممنوعیت آموزش دختران در بخش پزشکی، یکی از دلایل افزایش نرخ مرگومیر مادران در کشور میباشد.
این پزشک زن گفته که همه روزه با موجی از بیماران تازه در شفاخانهاش روبهرو است. او افزوده که فشار کاری و وضعیت ناگوار بیماران، باعث بروز سردردهای مزمن در او شدهاست.
او در بخشی از صحبتهای خود به این نکته اشاره کرد که بسیاری از بیمارانم فقیرند، نمیتوانند هزینهٔ درمان را بپردازند، من هم نمیتوانم به آنان کمک کنم. همهٔ فشار روی من میآید و دچار سردرد میشوم.
با وجود محدودیتها، شفاجو تلاش کرده تا آموزش دانشجویانش را ادامه دهد. او برای دور زدن ممنوعیت طالبان، به دانشجویان پرستاری و قابلگیاش در کلینیک خود شغل داده تا بتوانند بهصورت رسمی بهعنوان کارمند فعالیت کنند، در حالی که آموزش عملی نیز دریافت میکنند.
شفاجو هشدار داده که ادامهٔ سیاستهای فعلی میتواند بحران نظام سلامت را در افغانستان تشدید کند. او گفت: پزشکان و قابلههای قدیمی پیر میشوند و از دنیا میروند. اگر نسل تازه آموزش نبیند، چه کسی خدمات ارائه خواهد کرد؟
شفاجو اضافه کرد که در چنین شرایطی، خطر افزایش مرگومیر زنان بهشدت بالا رفتهاست. به گفتهٔ او، اگر وضعیت ادامه یابد، روزی خواهد رسید که دیگر زنی برای درمان زنان باقی نماند.
از زمان تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱، محدودیتهای گستردهای بر آموزش دختران و زنان اعمال شدهاست. از جمله، دختران بالای ۱۲ سال از رفتن به مکتب منع شدهاند و آموزش در رشتههای صحی نیز برای زنان متوقف شدهاست.
