یازده‌بار زایمان در فقر و خشونت؛ روایت نغمۀ چهل‌ساله

سلیمه

در گرمای تابستان با بدن خسته، زیر آفتاب سوزان، بدون نان و آب در مزرعه کار می­کردم. حتا به اندازۀ کافی استراحت نمی‌کردم. در زمستان و در سردی هوا که باران و برف شدید می‌بارید، بدون لباس گرم در بیرون از خانه مشغول کار بودم. 

دوره‌های بارداری و زایمانم را به تنهایی گذراندم. کسی نبود که مرا در کارهای خانه و مزرعه‌داری کمک کند. از شوهر گرفته تا خانواده و اقارب، هر کدام مسؤولیت‌های خود را داشتند. چهار دخترم در فصل زمستان تولد شدند و در همان فصل من به خاطری که دختر به دنیا آورده بودم، در خانه جایی نداشتم. چندین شب را در انبار چوب و علف حیوانات خوابیدم تا از عصبانیت و خشم خانوادۀ شوهرم کاسته شود.

در دوران بارداری و زایمان، از من مراقبت نشد. به یاد می­‌آورم که حتا نتوانستم یک‌بار هم درست استراحت کنم. بیماری‌هایی که پس از هر زایمان به آن مبتلا می­‌شدم، هیچ‌گاهی تداوی نشد. چون پولی برای تشخیص و تداوی آن نبود و اگر پولی بود، اجازۀ رفتن نزد داکتر را نداشتم.

وقتی به شوهرم از بیماری و کسالت شکوه می­‌کردم، با لت‌وکوب پاسخ می‌داد. هیچ دارویی نمانده است که برای تسکین دردم امتحان نکرده باشم. باری با پسر سومی‌ام به شفاخانۀ حوزوی روستا مراجعه کردم اما وقتی شوهرم فهمید، عصبانی شد و پسرم را از خانه بیرون کرد. خشونت‌های روانی و فزیکی، عدم مراقبت در هنگام بارداری، زایمان‌های پی در پی و غذای ناکافی سبب شد که در چهل ساله‌گی از پا بیفتم. 

حالا که من زمین‌گیر شده‌ام، دخترانم بزرگ شدند، پسرانم نیز بزرگ شدند و من فرصت کافی برای استراحت دارم اما بیماری‌های گوناگونی که دامنم را گرفته‌اند، آرامش و آسایش مرا سلب کرده‌اند.

در میان‌سالی با خسته‌گی مفرط، کمردرد و پادردی شدید، عفونت در واژن و امراض جلدی سر می‌کنم. یازده بار زایمان کرده‌ام. شش بار سالم و پنج بار ناموفق. پنج‌بار نوزادانم را از دست دادم. نوزادانی که برای به دنیاآوردن‌شان هیچ نقشی نداشتم. باید می‌زاییدم تا نیروی کار به مزرعه و زمین اضافه می‌شد.

شوهرم گِلکار است و به کمک پسر بزرگترم، از بنایی خانۀ مردم نان در می­‌آورند. پسر دومم در خانۀ یک شخص مال‌دار مزدورکاری می­‌کند و پسر سوم نیز مصروف چوپانی است، اما برای یک خانوادۀ هژده نفره کافی نیست. چون من و دخترانم مهارت هیچ‌کاری جز زمین‌داری و کشاورزی نداریم. هیچ‌گاهی فرصت رفتن به مکتب یا کورس‌های سوادآموزی را نداشتیم. 

بیش از هر چیزی، تقلای شوهر و پسرانم برای پیداکردن نان ناراحتم می­‌کند. مخصوصاً پسر سومم که همیشه در کوه و بیابان است. می­‌گویم در دشت‌های گرم و سوزان سایه‌یی پیدا می‌شود که پسرم سایه بگیرد، با خود آب برده است، آیا در روزهای بارانی می­‌تواند سرپناهی پیدا کند، لباس گرم دارد و ده‌ها دغدغه و نگرانی دیگر که پایانی ندارد. 

قبلاً با از دست‌دادن نوزادانم احساس می­کردم که از دست‌دادن اولاد بدترین درد دنیاست، اما وقتی به پسرانم نگاه می­‌کنم و زنده‌گی دختر بزرگم را می­بینم که همسر چهارم یک مرد شده، خوشحال می­‌شوم که پنج کودک دیگرم زنده نیستند تا مانند این‌ها سختی بکشند. می­‌گویم کاش در آوردن آن‌ها حق انتخاب می­‌داشتم تا کودکان کمتری به دنیا می­‌آوردم و از عهدۀ مخارج آن‌ها برآمده و مسؤولیتم را درست ادا می­‌کردم. خود نیز در چهل ساله‌گی در بستر بیماری نمی­‌افتادم اما دریغ!

ازخودم می­پرسم چه زمانی این‌همه رنج تمام می­‌شود، کی به آرامش می‌رسم، زنان همسن‌وسال من که عمرشان در مزرعه و پای حیوانات سپری شده، چه زمانی روی آرامش و آسوده‌گی را می­بینند؟ 

حسرت یک خواب راحت و یک لحظه زنده‌گی بدون رنج بر دلم مانده‌است.